Section outline
-
Στο πλαίσιο του μαθήματος «Κλιματική Αλλαγή και Χωρική Διακυβέρνηση» του ΔΠΜΣ «Πολεοδομία – Χωροταξία» της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Ε.Μ.Π., επιχειρείται η εξοικείωση των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών με:
- τις σύγχρονες προκλήσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία (π.χ. κλιματική αλλαγή) και τις επιπτώσεις τους στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον,
- τις νέες έννοιες που υπεισέρχονται στον σχεδιασμό και συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την επιτυχή διαχείριση των προκλήσεων αυτών (π.χ. χωρική διακυβέρνηση, συμμετοχή, ανθεκτικότητα),
- τις αντίστοιχες σχεδιαστικές προσεγγίσεις (π.χ. στρατηγικός και συμμετοχικός σχεδιασμός),
- τους τομείς που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σήμερα στο πλαίσιο της επιδίωξης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και της αντιμετώπισης των σύγχρονων προκλήσεων (π.χ. εργαλεία προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή όπως τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια),
στοχεύοντας στην ανάπτυξη ενός γόνιμου προβληματισμού και στην απόκτηση της σχετικής γνώσης για τη διαχείριση και επίλυση των σύγχρονων σχεδιαστικών προβλημάτων χωρικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού σε τοπική και υπερτοπική κλίμακα.
Ενδεικτικές Ενότητες
Προκλήσεις αστικού/περιαστικού χώρου ως προϊόν της Κλιματικής Αλλαγής (ΚΑ) – Όξυνση προβλημάτων από την ένταση των επιπτώσεων της ΚΑ στον 21ο αιώνα – Αντιμετώπιση επιπτώσεων ΚΑ – Επιδίωξη Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης αστικού/περιαστικού χώρου.
Αλληλεπιδράσεις φυσικών πόρων - Η έννοια της διασύνδεσης (nexus) στο φυσικό σύστημα και σε επίπεδο λήψης αποφάσεων και χάραξης πολιτικής - Επιπτώσεις στην ανάπτυξη και χωροθέτηση δραστηριοτήτων.
Νέες έννοιες και προσεγγίσεις συλλογικής δράσης στον αστικό/περιαστικό χώρο – Ανάδειξη συνεργατικών μορφών σχεδιασμού και χάραξης χωρικών και άλλων πολιτικών, με πεδίο εφαρμογής τον αστικό και περιαστικό χώρο - Τρωτότητα και ανθεκτικότητα στον χωρικό σχεδιασμό υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής - Η έννοια της φέρουσας ικανότητας.
Θεσμικό πλαίσιο και επίπεδα χωρικού σχεδιασμού - Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ).
-
- Μαρία Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ (Συντονίστρια)
- Ευθύμιος Μπακογιάννης, Αν. Καθηγητής ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Χρυσαΐδα-Αλίκη Παπαδοπούλου, Επικ. Καθηγήτρια ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Ακριβή Λέκα, Δρ. ΕΜΠ, ΕΔΙΠ ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
-
Ενότητα Ι: Κλιματική Αλλαγή και Επιπτώσεις
Μαρία Π. Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ (Συντονίστρια)
- Εμβάθυνση στις έννοιες της κλιματικής αλλαγής, της βιώσιμης ανάπτυξης, της προσαρμοστικότητας (adaptation) και της ανθεκτικότητας (resilience).
- Ανάπτυξη θεωρητικού υποβάθρου σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την ορθολογική και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων στον αστικό/περιαστικό χώρο.
- Επιπτώσεις του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής στον αστικό/περιαστικό, αγροτικό και παράκτιο χώρο.
- Σύγχρονες προσεγγίσεις διαχείρισης φυσικών πόρων σε διαφορετικές χωρικές κλίμακες.
Ενότητα ΙΙ: Αλληλεπιδράσεις μεταξύ Φυσικών Πόρων - Η Έννοια της Διασύνδεσης (nexus) στο Φυσικό Σύστημα και σε Επίπεδο Λήψης Αποφάσεων
Χρυσαΐδα-Αλίκη Παπαδοπούλου, Επικ. Καθηγήτρια ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Εισαγωγή στις αλληλεπιδράσεις που αναπτύσσονται μεταξύ φυσικών πόρων και συστεμικές προσεγγίσεις ανάλυσης και διαχείρισης φυσικών πόρων υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής.
- Μοντέλα αναπαράστασης αλληλεπιδράσεων στο φυσικό σύστημα και πολιτικές διαχείρισης φυσικών πόρων.
- Διαμόρφωση χρήσεων γης και ανάπτυξη δραστηριοτήτων στη βάση αλληλεπιδράσεων (συγκρούσεων, συνεργειών) φυσικών πόρων υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής.
Ενότητα ΙΙΙ: Τρωτότητα και Ανθεκτικότητα στον Χωρικό Σχεδιασμό σε Συνθήκες Κλιματικής Αλλαγής - Η Έννοια της Φέρουσας Ικανότητας στον Χωρικό Σχεδιασμό
Ακριβή Λέκα, Δρ. ΕΔΙΠ ΕΜΠ, ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Χωρικός σχεδιασμός για μια βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη - Εμβάθυνση στις έννοιες της τρωτότητας και της ανθεκτικότητας.
- Ενίσχυση ανθεκτικότητας και περιορισμός τρωτότητας υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής.
- Κλιματική αλλαγή και η σημασία της φέρουσας ικανότητας στον χωρικό σχεδιασμό - Πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία.
Ενότητα ΙV: Λύσεις Βασισμένες στη Φύση (Nature-based Solutions - NbS) και ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 "Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες"
Χρυσαΐδα-Αλίκη Παπαδοπούλου, Επικ. Καθηγήτρια ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Λύσεις βασισμένες στη φύση (NbS) και η συμβολή τους στο μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αστικών περιοχών.
- Συμβολή των NbS στην επίτευξη του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 με έμφαση στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη - Επίτευξη υπο-στόχων και δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης.
Ενότητα V: Θεσμικό Πλαίσιο και Επίπεδα Χωρικού Σχεδιασμού - Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια
Ευθύμιος Μπακογιάννης, Αν. Καθηγητής ΣΑΤΜ-ΜΓ ΕΜΠ
- Εμβάθυνση στις έννοιες της χωρικής διακυβέρνησης και του στρατηγικού σχεδιασμού.
- Επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης στα διάφορα επίπεδα σχεδιασμού.
- Πολεοδομικός σχεδιασμός και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ).
- Τα Τοπικά Πολεδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) ως εργαλεία προσαρμογής των πόλεων στην κλιματική αλλαγή.
-
Οι επιδιωκόμενοι εκπαιδευτικοί στόχοι επικεντρώνονται στα ακόλουθα ζητήματα:
- Εμβάθυνση στις έννοιες της κλιματικής αλλαγής, της βιώσιμης ανάπτυξης, της προσαρμοστικότητας και της ανθεκτικότητας στον αστικό/περιαστικό, αγροτικό και παράκτιο χώρο.
- Εμβάθυνση στις βασικές έννοιες διαχείρισης και προστασίας του περιβάλλοντος με έμφαση στον αστικό/περιαστικό χώρο.
- Κατανόηση των σύγχρονων προκλήσεων που σχετίζονται με τη διαχείριση φυσικών πόρων σε διαφορετικές χωρικές κλίμακες υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής.
- Κατανόηση των αλληλεπιδράσεων που αναπτύσσονται μεταξύ των φυσικών πόρων στο φυσικό σύστημα και σε επίπεδο χάραξης πολιτικής - Ζητήματα αποτελεσματικότητας και συνεκτικότητας ασκούμενων πολιτικών στον αστικό / περιαστικό χώρο.
- Εμβάθυνση στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, σε επιμέρους υπο-στόχους και στους δείκτες εκτίμησης του επιπέδου επίτευξής τους - Έμφαση στο Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 "Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες".
- Κατανόηση των εννοιών της τρωτότητας, της ανθεκτικότητας και της φέρουσας ικανότητας στον χωρικό σχεδιασμό υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής.
- Εξοικείωση σε θέματα που αφορούν στην προσαρμοστικότητα των πόλεων υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων/λύσεων που μειώνουν την τρωτότητα και συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του αστικού και περιαστικού χώρου.
- Κατανόηση του θεσμικού πλαισίου που αφορά στα διάφορα επίπεδα του χωρικού σχεδιασμού.
- Κατανόηση του ρόλου που τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια δύνανται να διαδραματίσουν ως εργαλείο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
-
-
653.8 KB
-
770.3 KB
-
2.7 MB
-
2.0 MB
-
3.2 MB
-
-
Η χωρική αναφορά της εργασίας του μαθήματος – αστικό ή περιφερειακό επίπεδο – μπορεί κάθε φορά να διαφέρει, ανάλογα με το προς μελέτη πρόβλημα. Είναι σαφές όμως ότι τόσο οι αστικές περιοχές, κυρίως εξ αιτίας της έντασης του φαινομένου της αστικοποίησης, όσο και οι περιφέρειες στο πλαίσιο επιδίωξης αναπτυξιακών στόχων, επηρεάζονται καθοριστικά από την αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των επιπτώσεων σύγχρονων προκλήσεων όπως η κλιματική αλλαγή, με προφανείς επιπτώσεις στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, στις υποδομές, στην οικονομία, αλλά και στην ίδια την κοινωνία.
-
179.8 KB
-